Aktualności

  • Udostępnij:
w

Depresja u dzieci i młodzieży

Depresja u dzieci i młodzieżyObniżenie nastroju do dwóch tygodni mieści się w normie. Powyżej – należy rozważyć zaburzenie.

ICD -10 (International Classification of Diseases, wydanie 10) kryteria diagnostyczne zaburzeń depresyjnych dla dorosłych:

A. Co najmniej dwa tygodnie najmniej 2 z trzech poniższych objawów:

  • obniżenie nastroju,
  • utrata zainteresowań i brak zdolności do cieszenia się (anhedonia)
  • mniejsza energia lub wytrzymałość na zmęczenie,

B. oraz 2 lub więcej objawów takich jak:

  • trudności w skupieniu uwagi,
  • obniżenie samooceny,
  • odczuwanie winy, czucie się bezwartościowym,
  • pesymistyczne postrzeganie przyszłych wydarzeń,
  • myśli bądź zachowania suicydalne lub zachowania autoagresywne,
  • problemy ze snem,
  • zmniejszenie apetytu.

Specyfika zaburzeń depresyjnych u dzieci:

Epidemiologia : 27-54% nastolatków, 20% młodszych dzieci.
U dzieci i młodzieży inny obraz kliniczny kryterium A, kryterium B zasadniczo bez większych zmian:

  • Pobudzenie!
  • Drażliwość, agresja
  • Zaburzenia poznawcze à kłopoty z nauką, nie wywiązywanie się z obowiązków
  • Ucieczki, wagary
  • Używanie substancji, palenie
  • Samookaleczenie się (agresja kierowana na siebie – ważny wskaźnik ryzyka samobójstwa)

 

„Maski” depresji dziecięcej:

  • Somatyzacje
  • Wesołkowatość
  • Fobie
  • Zaburzenia odżywiania (także „niejadki”)
  • Zachowania niszczycielskie, prowokacyjne
  • Poczucie nudy

 

  • Dzieci w depresji raczej krytykują innych niż siebie, raczej obwiniają świat niż siebie. Dominuje negatywny obraz świata („naburmuszone” na innych
  • ryzyko próby samobójczej u dzieci istnieje, szczególnie u dzieci impulsywnych.

Czynniki ryzyka zachowań samobójczych u dzieci:

CZYNNIKI PIERWSZORZĘDOWE

  • zaburzenia psychiczne (depresja, ale też inne, np. nierozpoznane ADHD, dysleksja rozwojowa)
  • wcześniejsze próby samobójcze
  • samobójstwa / próby samobójcze w rodzinie
  • depresyjność rodziców / uzależnienia w rodzinie
  • emocjonalna chwiejność samouszkodzenia
  • Obciążenie sytuacyjne (trudności szkolne, śmierć bliskiej osoby, strata ukochanego pieska, rozstanie rodziców, przemoc w rodzinie, przeprowadzka, zawód miłosny)

 

CZYNNIKI DRUGORZĘDOWE

  • negatywne wydarzenia w dzieciństwie
  • przewlekła zła sytuacja życiowa
  • ubogie relacje z rówieśnikami
  • obniżanie osiągnięć szkolnych
  • ostre stresory psychosocjalne (ubóstwo, zmiana miejsca zamieszkania)

 

CZYNNIKI TRZECIORZĘDOWE

  • płeć żeńska (częściej zapadają na depresję i więcej prób samobójczych) / męska (więcej prób samobójczych skutecznych)

 

Rola nauczyciela:

  • Zna kryteria diagnostyczne zaburzeń depresyjnych
  • Zna obraz kliniczny depresji u dzieci
  • Zgłasza niepokoje psychologowi/pedagogowi, nie czeka na rozwój objawów

 

Rozmowa z dzieckiem:

  • Odzwierciedlenie uczuć: ”Widzę, że od jakiegoś czasu jesteś smutny, przygnębiony, rozdrażniony.”
  • Okazanie troski: „Martwię się co się z tobą dzieje”
  • Udzielenie wsparcia emocjonalnego i przejęcie odpowiedzialności: „Możesz mi powiedzieć czym się martwisz, a ja będę szukać rozwiązania, by było ci lepiej, byś czuł się lepiej.”
  • Oceniamy istniejące ryzyko: „Czy obwiniasz siebie za sytuację? Czy myślałeś, chciałeś sobie coś zrobić? Czy wiesz jak?
  • Skupienie na pozytywach, mocnych stronach, jak wcześniej rozwiązywał problemy: „Znam ciebie długo i wiem że jesteś chłopcem, który…”
  • Zawarcie kontraktu „na życie”, umowy pozostania przy życiu do momentu skontaktowania się ze specjalistą „Martwię się o ciebie, bardzo nie chcę, żebyś zrobił sobie krzywdę, bo zależy mi na tobie. Będę działać w twojej sprawie i pomogę tobie. Chcę, żebyśmy zawarli kontrakt, że do jutrzejszego spotkania pozostajesz przy życiu, nie zrobisz sobie nic złego. Choćbyś bardzo źle się czuł i myślał, żeby sobie coś zrobić, poczekaj z tym, wytrzymaj do jutrzejszego spotkania. Ja będę działać, w twojej sprawie, żebyś lepiej się czuł.”
    Kontrakt na życie jest krótkoterminowy (na 1 dzień) i jest przedłużany ze spotkania na spotkanie

 

OCENA RYZYKA PRÓBY SAMOBÓJCZEJ U DZIECKA prowadzi do wyodrębnienia jednego z trzech typów ryzyka:

Nagłe (48h) Bliskie (dni , tygodnie ) Długoterminowe (miesiące, lata)
kryteria
  • nasilone tendencje samobójcze – „Zamierzam się zabić”
  • Plan próby samobójczej „Mam pomysł jak to mogę zrobić”
  • Dostępność do „narzędzia”
  • Duże napięcie, „ bomba”
  • Poczucie braku nadziei
  • Zab. psychiczne
  • Myśli o samobójstwie ale bez planu („Chcę się zabić, ale jeszcze nie wiem jak”)
  • Uzależnienia
  • Objawy depresji
  • Choroby psychiczne w rodzinie
  • Myśli rezygnacyjne („Wszystko jest beznadziejne”)
  • Rozważania o śmierci – „Nie chcę żyć, może powinienem się zabić”
  • Objawy depresji i i objawy uzależnienia
  • Zab. psychiczne w rodzinie
interwencja
  • Przebywanie z uczniem (nie pozostawiamy ucznia samego)
  • Natychmiastowe działanie w celu zapewnienia bezpieczeństwa : wezwanie karetki lub wyjazd na izbę przyjęć psychiatryczną (ul. Szpitalna, Kościan, Gniezno)
  • Przekazanie rodzicom informacji o zagrożeniu suicydalnym i dopilnowanie, żeby zabezpieczyli dziecko
  • Przebywanie z uczniem
  • Natychmiastowe działanie w celu zapewnienia bezpieczeństwa: zapewnienie szybkiej konsultacji psychiatry;
  • Kontrakt z dzieckiem „na życie” krótkoterminowy: „Do następnego spotkania (jutro) nie zrobię sobie krzywdy”;
  • Sięgnięcie po pomoc instytucji – zgłoszenie sprawy psychologowi, MOPRowi
  • Przekazanie rodzicom informacji o złym samopoczuciu dziecka i niebezpieczeństwie próby samobójczej i zobowiązanie ich do działania w sprawie dziecka
  • Opracowanie planu interwencji w najbliższym czasie
  • Wspieranie dziecka
  • Przekazanie rodzicom informacji o złym samopoczuciu dziecka i niebezpieczeństwie rozwoju myśli samobójczych
  • Zobowiązanie rodziców do działania w sprawie dziecka
  • Wspólne opracowanie planu interwencji w najbliższym czasie
  • Zgłoszenie się do instytucji
  • Wizyta u psychologa, psychiatry
  • Monitorowanie ryzyka zachowania suicydalnego

Jeśli rodzic bagatelizuje problem, unika działań – informujemy: „Jasiu potrzebuje natychmiastowej profesjonalnej pomocy. Jeśli nie pomogą mi Państwo tego zorganizować, będę musiała w jego sprawie działać sama. Będę zgłaszać sprawę do MOPR, Sądu Rodzinnego w trybie pilnym. Sąd w trybie 24h może przydzielić kuratora, który będzie podejmował decyzje w sprawie Jasia, zaprowadzi Jasia do psychiatry za Państwa”

autor: dr Anna Roszyk
psycholog kliniczny, psychoterapeuta, seksuolog

Klauzula informacyjna RODO - czytaj

Free WordPress Themes, Free Android Games