Aktualności

  • Udostępnij:
w

Zespół Jelita Drażliwego – diagnoza i co dalej?

Zespół Jelita Drażliwego - diagnoza i co dalej?Zespół Jelita Drażliwego jest jednostką chorobową najczęściej diagnozowaną w poradniach gastroenterologicznych. Niejednokrotnie usłyszenie tej diagnozy bywa dla pacjenta frustrujące, gdyż okazuje się, że nie ma złotego środka, który natychmiastowo usunie nieprzyjemne objawy. Są jednak dietetyczne i psychologiczne metody, które konsekwentnie stosowane, mogą przywrócić komfort życia.

Zespół Jelita Drażliwego – co to za choroba i jakie są jej źródła?

Zespół Jelita Drażliwego lub Zespół Jelita Nadwrażliwego (ang. Irritable Bowel Syndrome – IBS) to przewlekła choroba przewodu pokarmowego, głównie odcinka jelita cienkiego i/lub jelita grubego, która nie jest uwarunkowana zmianami organicznymi ani biochemicznymi. Oznacza to, że w jednostce tej występują uciążliwe objawy, przede wszystkim:

  • ból brzucha, najczęściej o charakterze skurczowym,
  • zaburzenia rytmu wypróżnień,
  • częste zaparcia, biegunki lub postać mieszana, w której zaparcia i biegunki występują naprzemiennie,
  • wzdęcia brzucha,
  • częste odbijanie, gazy,
  • nudności i wymioty,
  • zgaga,
  • poczucie „przelewania w brzuchu”,
  • obecność śluzu w kale,

jednak nie da się określić konkretnej przyczyny fizjologicznej czy biochemicznej, która do nich doprowadza.

Obecnie uwagę badaczy i praktyków przyciągają potencjalne czynniki patofizjologiczne choroby, m.in.:

  • zespół przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (ang. SIBO),
  • długotrwałe stosowanie nieodpowiedniej, ubogobłonnikowej diety,
  • zmiany w funkcjonowaniu psychicznym – przede wszystkim stany depresyjne, lęk, zaburzenia osobowości.

Diagnoza IBS i co dalej?

Wymienione wyżej potencjalne czynniki patofizjologiczne IBS powinny podpowiedzieć nam kierunek dalszego postępowania: należy przyjrzeć się diecie oraz sferze psychicznej.

Dieta:

Przede wszystkim należy zastanowić się na ile codzienna dieta zbliżona jest do podstawowych zaleceń zdrowego odżywiania. Jeśli różnica jest duża, warto wprowadzić na nowo podstawowe zasady prawidłowego żywienia:

  • unikanie alkoholu,
  • unikanie kofeiny i jej pochodnych,
  • ograniczenie użycia soli i ostrych przypraw,
  • w zamian zastosowanie delikatnych przypraw ziołowych,
  • ograniczenie spożycia tłuszczów zwierzęcych,
  • wprowadzenie większej ilości tłuszczów roślinnych – olejów, orzechów i pestek,
  • unikanie smażenia, a zamiennie stosowanie gotowania lub pieczenia,
  • zwiększenie spożycia warzyw i owoców,
  • wprowadzenie do diety produktów pełnoziarnistych (w optymalnej ilości, gdyż ich nadmiar może pogarszać objawy w postaci biegunkowej IBS).

Jeśli po wprowadzeniu tych zmian objawy nadal występują należy rozważyć zastosowanie diety FODMAP – ograniczającej spożycie produktów, które zawierają fermentujące oligo-, di- i monosachary oraz poliole (ang. fermentable oligosaccharides, disaccharides, monosaccharides and polyols – FODMAP). W praktyce polega ona na zastosowaniu się do wytycznych: niespożywania produktów o wysokiej zawartości FODMAP i bazowania w codziennym jadłospisie na produktach o niskiej zawartości FODMAP (zobacz: tabela niżej).

Grupa produktów Duża zawartość FODMAP – produkty zakazane Mała zawartość FODMAP – produkty zalecane
warzywa cebula, szparagi, karczochy, brokuły, kalafior, patisony, brukselka, soczewica, groszek zielony, pory, buraki ćwikłowe, kapusta, grzyby, koper włoski, czosnek marchew, pomidory, ogórki, papryka o wydłużonych strąkach, kapusta chińska, kiełki bambusa, seler, kukurydza, bakłażan, sałata, dynia, kabaczek, słodkie ziemniaki, szczypior
owoce jabłko, gruszka, mango, gruszka chińska, arbuz, nektarynka, brzoskwinie, morele, śliwki, owoce suszone, owoce z puszki banany, winogrona, kiwi, mandarynki, pomarańcze, ananasy, grejpfruty, cytryny, jagody, truskawki
mleko i produkty mleczne twaróg, delikatne sery (np. mascarpone, ricotta), mleko skondensowane, jogurty, maślanka, mleko (krowie, owcze, kozie), kwaśna śmietana, bita śmietana, mleko sojowe ser (szwajcarski, cheddar, parmezan, mozzarella), ser brie, ser camembert, mleko migdałowe, mleko ryżowe, masło, masło orzechowe, margaryna
źródło białka nasiona roślin strączkowych: soczewica, ciecierzyca, fasola, soja mięso, ryby, drób, jaja, tofu
pieczywo i produkty zbożowe żyto, produkty pszenne, pieczywo pszenne, płatki śniadaniowe pszenne z suszonymi owocami, makaron pszenny pieczywo bezglutenowe, mąka orkiszowa, chleb orkiszowy na zakwasie, płatki ryżowe, mąka owsiana, płatki owsiane, makaron bezglutenowy, ryż, komosa ryżowa
orzechy i nasiona orzechy nerkowca, pistacje orzechy włoskie, migdały, orzeszki ziemne, orzechy pekan, orzeszki piniowe, orzechy makadamia, ziarna sezamu, pestki dyni, nasiona słonecznika
inne syrop z agawy, miód, syrop glukozowo-fruktozowy słodziki: sorbitol, mannitol, maltitol, ksylitol cukier kryształ, syrop klonowy, aspartam, stewia

Jeśli chodzi o podejrzenie zespołem przerostu bakteryjnego (SIBO) dostępne są testy diagnostyczne, które są w stanie określić czy w obszarze jelita cienkiego występuje za dużo bakterii. Przy pozytywnym wyniku powinno być wdrożone leczenie pod okiem lekarza, opierające się na antybiotykoterapii i probiotykoterapii. Dieta FODMAP równocześnie stosowna może przyspieszyć proces leczenia.

Psychika:

To drugi ważny kierunek działań jeśli chodzi o leczenie IBS. Warto zastanowić się nad poziomem stresu, którego na co dzień doświadczamy, jakości naszego snu, ilości czasu na regenerację i rekreację, nastrojowi, samoocenie i oczekiwaniom, jakości kontaktów międzyludzkich. Jeśli jakiś obszar wydaje nam się niedostatecznie zadbany – warto szukać pomocy u specjalisty – psychologa, psychoterapeuty czy psychiatry. Ze wsparciem eksperta i przy konsekwentnym wprowadzaniu zmian, jakość życia może się poprawić a wraz z nią objawy IBS mogą stać się mniej dokuczliwe.

Autorka: Agata Dutkiewicz

Źródła:

Bartnik W., Chojnacki J., Paradowski L., Skrzydło-Radomańska B., Tomecki R. Rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne w zespole jelita nadwrażliwego. Gastroenterologia Kliniczna. Postępy i Standardy, 2009, 1(1): 9-17.

Marsh A., Eslick E.M., Eslick G.D., Does a diet low in FODMAPs reduce symptoms associated with functional gastrointestinal disorders? A comprehensive systematic review and meta-analysis European Journal of Nutrition 2015, 3: 897–906.
Nehring P., Mrozikiewicz-Rakowska B., Krasnodębski P., Karnafel W. Zespół jelita drażliwego–nowe spojrzenie na etiopatogenezę. Prz Gastroenterol, 2011, 6(1): 17-22.

The Monash University Low FODMAP diet, www.med.monash.edu [dostęp 2018-03-06]

Klauzula informacyjna RODO - czytaj

Free WordPress Themes, Free Android Games