Somatic Experiencing (SE) – czym jest i co mówi nauka?
Somatic Experiencing (SE) to metoda pracy z traumą psychologiczną opracowana przez Petera Levine’a. Podejście to koncentruje się na regulacji reakcji fizjologicznych organizmu związanych z doświadczeniem stresu i traumy. W przeciwieństwie do wielu klasycznych form psychoterapii, które skupiają się głównie na procesach poznawczych, SE należy do nurtu tzw. terapii „bottom-up”, czyli oddziałujących przede wszystkim poprzez ciało i układ nerwowy.
W ostatnich latach metoda ta zyskała szczególnie popularność w psychoterapii traumy.
Na czym polega Somatic Experiencing?
Somatic Experiencing opiera się na założeniu, że trauma nie jest jedynie wspomnieniem zdarzenia, lecz przede wszystkim dysregulacją autonomicznego układu nerwowego. W trakcie silnego stresu organizm uruchamia reakcje przetrwania: walki, ucieczki lub zamrożenia.
Według koncepcji SE, u części osób reakcje te nie zostają w pełni „rozładowane”, co prowadzi do utrzymywania się objawów takich jak:
- nadmierne pobudzenie,
- napięcie mięśniowe,
- problemy ze snem,
- reakcje lękowe,
- objawy zespołu stresu pourazowego (PTSD).
Terapia Somatic Experiencing koncentruje się na stopniowym przywracaniu regulacji układu nerwowego poprzez:
- zwiększanie świadomości sygnałów z ciała (interocepcji),
- pracę z napięciem mięśniowym,
- stopniowe „dawkowanie” kontaktu z trudnymi wspomnieniami (tzw. titration),
- wzmacnianie zasobów psychofizjologicznych.
Celem nie jest intensywne odtwarzanie traumy, lecz bezpieczna regulacja reakcji fizjologicznych związanych z doświadczeniem stresu.
Przegląd badań opublikowany w czasopiśmie European Journal of Psychotraumatology analizował dostępne publikacje dotyczące Somatic Experiencing. Wyniki sugerują, że metoda ta może zmniejszać objawy związane z PTSD oraz poprawiać dobrostan psychiczny i somatyczny.
Potencjalne mechanizmy działania
Choć dokładne mechanizmy działania Somatic Experiencing nie są jeszcze w pełni poznane, badania nad neurobiologią traumy wskazują kilka możliwych procesów:
1. Regulacja autonomicznego układu nerwowego
Trauma może prowadzić do chronicznej aktywacji osi stresu (HPA) i nadmiernego pobudzenia układu współczulnego.
2. Zwiększenie świadomości sygnałów z ciała
SE wykorzystuje pracę z interocepcją, czyli zdolnością do odczuwania sygnałów płynących z organizmu.
3. Stopniowa integracja doświadczenia traumatycznego
Zamiast intensywnego odtwarzania traumy, terapia skupia się na małych fragmentach doświadczenia, co może zmniejszać ryzyko ponownej traumatyzacji.
- Trudne emocje
- Depresja w ciąży i depresja poporodowa
- Depresja osób starszych.
- Zaburzenie osobowości typu borderline
- OLZO – Ośrodek Leczenia Zaburzeń Odżywiania
- „Snapchatowa dysmorfia”, czyli o negatywnych konsekwencjach retuszowania selfie w mediach społecznościowych
- Problem akceptacji społecznej dotyczącej osób homoseksualnych