Choroba afektywna dwubiegunowa (CHAD)
Choroba afektywna dwubiegunowa (CHAD) to rodzaj zaburzenia nastroju, w przebiegu którego mogą występować epizody depresji, ale tez okresy wzmożonego samopoczucia nazywane manią lub hipomanią, a także tzw. stany mieszane, będące połączeniem objawów z tych 2 „biegunów”. Ze względu na tak różnorodny obraz kliniczny nazywana jest kameleonem psychopatologii.
Te z pozoru diametralnie różne objawy stanowią często utrudnienie w postawieniu właściwej diagnozy, a co za tym idzie we wdrożeniu skutecznego leczenia. Choroba rozpoczyna się na ogół w młodym wieku (ok. 20 r.ż.), występuje z podobną częstością u kobiet jak i u mężczyzn. Rozpowszechnienie w populacji ogólnej, w zależności od badań, szacowane jest na 1-2 %, ale jeśli uwzględnimy tzw. spektrum zaburzeń dwubiegunowych, czyli na ogół lżejsze postacie tej choroby, to częstotliwość wzrośnie do 4-5 % populacji.
Epizody depresyjne w przebiegu CHAD często różnią się od tych w przebiegu zaburzeń depresyjnych nawracających popularnie nazywanych jednobiegunowymi. „Depresja dwubiegunowa” wiąże się na ogół z nadmierną sennością i wzmożonym łaknieniem, a sam nastrój niejednokrotnie bardziej przypomina drażliwość niż czysty smutek czy przygnębienie.
Epizody manii natomiast charakteryzuje wzmożony nastrój – nadmierny optymizm, ekspansywność lub wręcz drażliwość czy w skrajnych przypadkach agresja, nadmierny napęd, impulsywność, poczucie wszechmocy, nadmierne angażowanie się w rozliczne aktywności, często bez realnej oceny swoich możliwości; czasem osoby w stanie manii podejmują ryzykowane zachowania, biorą kredyty, zawierają pochopne znajomości, nie licząc się z konsekwencjami w/w. Zdarza się, że ludzie czują się powołani do szczególnych zadań lub mają poczucie kontaktu z siłami nadprzyrodzonymi. W epizodach manii czy hipomanii zmniejszona jest też potrzeba snu, bez uczucia zmęczenia.
Stany takie są bardzo wyczerpujące dla organizmu i prowadzą do jego dekompensacji zarówno w sensie zdrowia psychicznego jak i somatycznego. Choroba afektywna dwubiegunowa jest poważnym schorzeniem, które wymaga systematycznego leczenia, często połączenia farmakoterapii jak i wsparcia psychologicznego, a także dbania o higienę codziennego życia, w tym o zdrowe odżywianie się, odpowiednią ilość odpoczynku, snu nocnego oraz unikania substancji psychoaktywnych mogących być czynnikami spustowymi kolejnych nawrotów choroby.
Jeśli u danej osoby pierwszy epizod zaburzeń nastroju będzie epizodem depresyjnym, to na tym etapie leczenia trudno często rozstrzygnąć czy to jest epizod depresji jedno- czy dwubiegunowej. Ma to istotne znaczenie, ponieważ leczenie tych schorzeń jest inne. Stąd bardzo ważna jest współpraca Pacjenta i Rodziny z lekarzem psychiatrą i informowanie na bieżąco o zmianach samopoczucia w czasie leczenia, żeby w razie potrzeby w możliwie jak najszybszym czasie leczenie to skorygować.